و نيز فرموده : « وَقالَ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً ، انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا » « 1 » . و همچنين انواع و اقسام زخم زبانها و تهمتها و اهانتهاى ديگرى كه در قرآن كريم از آنان حكايت شده و هيچ نقل نكرده كه يكى از انبياء ( ع ) در مقابل اين آزارها خشونتى و يا بد زبانى كرده باشد ، بلكه در مقابل ، گفتار صواب ، منطق شيوا و خلق خوش از خود نشان مىدادند . آرى اين بزرگواران پيرو تعليم و تربيتى بودند كه بهترين گفتار و زيباترين ادب را تلقينشان مىكرد و از همين تعليم الهى است دستورى كه به موسى و هارون داده و فرموده : « اذْهَبا إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّه طَغى ، فَقُولا لَه قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّه يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى » « 2 » . و به رسول گراميش ( ص ) فرمود : « وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُوراً » « 3 » . از جمله آداب انبياء ( ع ) در باب محاوره و خطاب اين است كه خود را هميشه جزو مردم و يكى از ايشان حساب مىكردند و با هر طبقه اى از طبقات آنان به قدر پايه فهمشان صحبت مىكردند ، و اين حقيقت از محاوراتى كه به حكايت قرآن با مردم مختلف داشته‌اند به خوبى استفاده مىشود ، و از طريق شيعه و سنى هر دو روايت شده كه رسول خدا ( ص ) فرمود : ما گروه پيغمبران اساس كارمان بر اين است كه با مردم به قدر عقلشان صحبت كنيم . اين را هم بايد دانست كه اصولا مبعوث شدن به نبوت مبنى بر اساس هدايت به حق و بيان حق و انتصار براى آن است . بنا بر اين انبياء ( ع ) ناچار بايد خودشان در دعوت به حق مجهز به حق و بر كنار از باطل باشند ، و از هر چيزى كه مايه گمراهى است بپرهيزند ، چه

--> ( 1 ) و ستمگران گفتند پيروى نمىكنيد مگر مردى جادو شده را ، ببين چگونه برايت مثالها زدند و در نتيجه گمراه شدند و ديگر نمىتوانند به راه آيند . سوره فرقان آيه 9 . ( 2 ) برويد سوى فرعون كه طغيان كرده است ، و به زبان نرم دعوتش كنيد بلكه متذكر شود و يا بترسد . سوره طه آيه 44 . ( 3 ) و اگر كسانى كه تو را دستور داديم به اينكه حقشان را بدهى نزد تو آمدند و بى حيائى كردند و تو خواستى تا چندى كه از خدايت طلب فضل و گشايش نكرده اى از آنان اعراض كنى لا جرم با ايشان به نرمى حرف بزن و وعده نيك بده . سوره اسراء آيه 28 .